Witte Donderdag – Het Laatste Avondmaal

Witte Donderdag is een belangrijke dag voor veel gelovigen, het is de instelling van de Eucharistie en het Priesterschap. Het Driedaagse Paasfeest, ook wel Paastriduüm genoemd, begint officieel met de avondmis op Witte Donderdag. De term ‘wit’ in Witte Donderdag verwijst naar de liturgische kleur van het feest.

Op de avond van Witte Donderdag hielden Jezus en zijn discipelen het Laatste Avondmaal. Volgens de evangelist Johannes waste Jezus die avond de voeten van zijn leerlingen, als toonbeeld van nederigheid (de voetwassing was werk voor slaven in die tijd). De viering van de mis op Witte Donderdag kent veel specifieke elementen, lees hierover meer in de encyclopedie van de RKK.

Het is een dag van vreugde en verdriet. Op Witte Donderdag wordt Jezus in de Hof van Getsemane namelijk in de steek gelaten door zijn leerlingen en pleegt Judas het verraad waardoor Jezus door zijn vijanden gevangen genomen kan worden. Judas ontvangt van het Sanhedrin dertig zilverlingen’ (of sikkels), het bedrag dat een slaaf opbracht, of wat een eenvoudige arbeider in vier maanden verdiende. Hij wijst Jezus aan door middel van een afgesproken teken, namelijk een kus.

Judas ontvangt de zilverlingen van het Sanhedrin
Judas ontvangt de zilverlingen van het Sanhedrin (omgeving Gerard Seghers)

Na zijn verraad krijgt Judas spijt en hij gaat terug naar de priesters, zegt dat hij onschuldig bloed heeft verraden en wil het geld teruggeven. De priesters willen het ‘bloedgeld’ echter niet aannemen, en Judas smijt het op de grond in de tempel. Het onreine geld mag van de priesters niet in de offerkist terecht komen, daarom kopen ze met het geld een akker om vreemdelingen te begraven. Deze akker werd ‘Akeldama’ (‘bloedgrond’ of ‘bloedakker’) genoemd, omdat het gekocht was met bloedgeld.

Met Judas loopt het niet goed af, volgens Mattheus pleegt hij zelfmoord door zich op te hangen (Mt 27, 5) , in de Handeling der Apostelen  staat beschreven dat hij uit elkaar spat na een val, waarbij al zijn ingewanden naar buiten komen (Hand. 1, 18).  Het één hoeft het ander niet uit te sluiten, zullen we maar zeggen (dus, hij verhing zich in een boom, zijn lijk viel eruit, splet!)

In verschillende Nederlandse en Belgische uitdrukkingen wordt het verraderlijke karakter van Judas gebruikt, zoals in  judaskus (kus van een verrader), judasgroet (valse groet), judasloon (verradersloon), Judaszoon, valse Judas (verrader). Nog algemener betekent judassen het plagen of treiteren van iemand.

Maar zoals gezegd, het is ook een dag van vreugde. Op Witte Donderdag viert de Kerk de instelling van het sacrament van de Eucharistie en de instelling van het sacrament van het priesterschap. Paus Benedictus XVI zei daarover op Witte Donderdag in 2006:

“Ik noem u geen dienaars meer, maar vrienden. In deze woorden zou men zonder meer de instelling van het priesterschap kunnen zien. De Heer maakt ons tot zijn vrienden. Hij vertrouwt ons alles toe, Hij vertrouwt ons Zichzelf toe.
Wat een vertrouwen! Hij heeft Zich werkelijk in onze handen gelegd .

Er bestaat een wezenlijke band tussen beide sacramenten. In de Eucharistie beleeft de priester zijn diepste zending vanuit Christus. De eerste taak van de priesters is het celebreren van de eucharistie. De tweede taak is de verkondiging van het Evangelie. De derde taak is herderlijk, de priester dient de kudde door leiding te geven aan de geloofsgemeenschap.

Vreugde en verdriet dus.

Het Laatste Avondmaal is een geliefd onderwerp voor kunstenaars. Eén van de bekendste afbeeldingen is van Leonardo Da Vinci.

Da Vinci
Laatste Avondmaal van Leonardo Da Vinci

Er zijn meer variaties op dit thema. Wat te denken van deze foto van de Russische fotograaf Raoef Mamedov, The Last Supper – gefotografeerd met mannen met het Syndroom van Down.

Werk van de Russische fotograaf Raoef Mamedov
Werk van de Russische fotograaf Raoef Mamedov

Of, heel iets anders, het Laatste Avondmaal van Lego:

Last Supper Lego
Last Supper Lego

En nog eentje die ik je niet wil onthouden, The Last Supper van John Byrne.

Last Supper Dublin
Last Supper Dublin

In Dublin, Ierland, vinden we een bijzondere uitbeelding van het Laatste Avondmaal. Kunstenaar John Byrne maakte een kunstwerk waarop de bekende voorstelling van het Laatste Avondmaal (gemodelleerd naar het meesterwerk van Leonardo da Vinci) een heel eigen invulling kreeg. Byrne maakte dit kunstwerk als expressie van de multiculturele samenleving en van het positivisme en een geloof in gewone mensen. Het kunstwerk suggereert dat noch instituut, noch religie een monopolie hebben op goedheid.

Het Laatste Avondmaal van Byrne is een foto van 9,3 meter op 2,2 meter die geprint is op email. Deze hedendaagse heropvoering van het Laatste Avondmaal van Da Vinci kreeg een Ierse twist.

De kunstenaar stelde de groep apostelen samen door doorheen de stad te wandelen en mensen te benaderen met de vraag of ze wilden deelnemen aan het Laatste Avondmaal. Tot de uiteindelijke selectie behoorden de volgende mensen (in volgorde van links naar rechts op het kunstwerk):

 

Van links
Van links

Bartolomeüs: Jude O Dochartaigh, een tattoo-artiest;
Jakobus de Mindere: Vernoica, een bibliothecaris;
Andreas: Eddie Salim, afkomstig uit Oost-Afrika;
Judas: Frank Conlon, acteur en dramaturg;
Petrus: Henry;
Johannes: Julie Kerrigan, werkneemster bij het Pavee Point Travellers’ Centre;

via het midden
via het midden

Johannes: Julie Kerrigan, werkneemster bij het Pavee Point Travellers’ Centre;
Jezus: KulpreetSingh, doctoraatsstudent aan Trinity College in Dublin;
Thomas: Willie Crowley, ecoloog;
Jakobus de Meerdere: Leighton, student aan Cornell University;
Filippus: Diana Sabogal, studente aan American College in Dublin;

naar rechts.
naar rechts.

Filippus: Diana Sabogal, studente aan American College in Dublin;
Matteüs: Alan Kavanagh, student in de architectuur aan DIT in Dublin;
Taddeüs: Aloysius McKena, bouwvakker;
Simon: Michael Foley, netwerkanalyst.

De extra hand achter Judas is die van Jonathan Hession, fotograaf.

 

 

Advertenties

Zeg het maar!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s