Met je neus op de feiten: The Hurt Locker

Vandaag in het nieuws: 2 Nederlandse militairen gewond door een bermbom in Uruzgan. En onlangs, op zaterdag 22 mei overleed korporaal Luc Janzen, ook door een bermbom.

Dit soort heftige berichten heeft een extra lading gekregen na het zien van de film The Hurt Locker. Deze film, gemaakt met een klein budget, brengt de gevaren, het vertrouwen en de waanzin van oorlog in beeld.  In Nederland heeft de film in een beperkt aantal bioscopen gedraaid, wat misschien door het onderwerp wel begrijpelijk, maar ook een gemiste kans is. Geen fijn onderwerp, geen fijne film, maar wel noodzakelijk om te gaan zien: je wordt met je neus op de feiten gedrukt.

De oorlog in Irak wordt in deze film (denk ik) vrij realistisch in beeld gebracht. Door de cameravoering, het soms schokkerige en onscherpe beeld en lastige lichtval, komt het over als een documentaire waarin je meeloopt met een ‘bomb disposal team’ van het Amerikaanse leger in Irak. Hoewel het geheel realistisch overkomt, plaats ik toch mijn vraagtekens bij de gedragingen van de hoofdpersoon, William James. Hij gedraagt zich als een soort cowboy, negeert veiligheidsvoorschriften en brengt daarmee ook zijn naaste collega’s ernstig in gevaar.

Het zijn vooral relatief onbekende acteurs die meespelen in deze film, hoewel we ook Ralph Fiennes (kort) zien langskomen. Hij zwerft als een soort premiejager (zijn officiële rol is ‘contractor team leader’ ) door de Iraakse woestijn. door een lekke band zijn hij en zijn gestrand, als ze James en zijn collega’s tegenkomen. De hoofdtooien van de contractors (type Palestijnse Arafatsjaal) zorgen ervoor dat ze bijna direct het loodje leggen, aangezien de Amerikaanse soldaten te maken denken te hebben met ‘de vijand’ .

Nu is het lastig te onderscheiden wie ‘de vijand’  is. De meeste Irakezen proberen gewoon zo goed en zo kwaad als het gaat, hun leven voort te zetten temidden van de oorlog. Soms nieuwsgierig, eigenwijs of brutaal, soms proberend wat geld te verdienen aan de aanwezigheid van de Amerikanen. Daarnaast zitten er ook levensgevaarlijke terroristen bij. Hoewel het verhaal soms wat lijkt te ‘zwabberen’ is het knappe van de film dat je na verloop van tijd zelf de spanning voelt waarin deze mannen voortdurend leven. De meest onschuldige zaken kunnen gevaarlijk zijn en wat er uitziet als een dreiging hoeft dat niet te zijn.

De hoofdrolspeler, sergeant first class William James, is in feite een held. Dagelijks gaat zijn team er op uit om bommen  onschadelijk te maken. In een speciaal pak (blast resistant suit) benadert hij de explosieven om de ontsteking te deactiveren. Maar zoals ieder mens, heeft hij ook zijn slechte eigenschappen: hij is een gevaar voor zichzelf en zijn omgeving. Hij houdt zich niet aan de veiligheidsvoorschriften en brengt daarmee zichzelf en anderen in levensgevaar.

Hoewel er van alles aan te merken zal zijn op de film, het script, de gebruikte wapens en wat al niet meer, is het belangrijkste dat je eens goed met je neus op de feiten gedrukt wordt: oorlog is waanzin en oorlog is smerig. Oorlog kan het beste uit een mens halen, maar ook het slechtste. Je kijkt naar een film, in de wetenschap dat dit dagelijks ergens in de wereld echt gebeurt. En dat maakt deze film bijzonder heftig.

Advertenties